การพัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์
ในวัยรุ่น ตำบลย่อ อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร

PDF

เผยแพร่แล้ว: มิ.ย. 26, 2026
คำสำคัญ: รูปแบบการพยาบาล, การตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์, วัยรุ่น
ทานตะวัน  คำวัง
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลย่อ
 
  

 บทคัดย่อ

           การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และพัฒนารูปแบบการพยาบาลในการป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่น ดำเนินการวิจัยเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์ปัญหาและสาเหตุของการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่น ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่น และระยะที่ 3 ประเมินผลการใช้รูปแบบ เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบประเมิน และการสัมภาษณ์เชิงลึก ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 3 คน ส่วนค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.86 กลุ่มตัวอย่าง ระยะที่ 1 คือ วัยรุ่นหญิงอายุ 15-19 ปี จำนวน 41 คน ระยะที่ 2 คือ วัยรุ่นหญิงอายุ 15-19 ปี จำนวน 120 คน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 50 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา

          ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบว่า ปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ของวัยรุ่นเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลกระทบให้ต้องหยุดเรียนและความไม่พร้อมในการเลี้ยงดูแลบุตร สาเหตุสำคัญ คือ การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้วางแผนไว้ล่วงหน้า การขาดความรู้และใช้วิธีคุมกำเนิดไม่ถูกต้อง การมีพฤติกรรมเสี่ยง อิทธิพลจากเพื่อนสื่อสังคมออนไลน์ ปัญหาผู้ปกครองไม่ได้ดูแลเท่าที่ควร ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบการพยาบาลเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่น ประกอบด้วย (1) การประเมินความเสี่ยง (2) การส่งเสริมสุขภาพ (3) การให้คำปรึกษา (4) การเสริมสร้างพลังอำนาจ และ (5) การประสานความร่วมมือ ระยะที่ 3 นำรูปแบบการพยาบาลเพื่อการป้องกันการตั้งครรภ์ไปใช้กับกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 120 คน พบว่า 1) ด้านผู้ให้บริการ พยาบาลผู้ปฏิบัติมีสมรรถนะการพยาบาลเพิ่มขึ้น 2) ด้านผู้รับบริการ วัยรุ่นหญิงกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เรื่องอนามัยการเจริญพันธุ์ การรับรู้ความสามารถตนเอง การเข้าถึงบริการคุมกำเนิด และความพึงพอใจต่อบริการเพิ่มขึ้นกว่าก่อนพัฒนารูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3) ด้านผลลัพธ์ของระบบบริการ สามารถลดอัตราการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในกลุ่มวัยรุ่นได้ร้อยละ 37.56 วัยรุ่นหญิงเข้าถึงบริการคุมกำเนิดเพิ่มขึ้นร้อยละ 153.33 และชุมชนทุกแห่งดำเนินงานเฝ้าระวังป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่น

         ข้อเสนอแนะ ควรมีนโยบายส่งเสริมการสื่อสารเรื่องเพศในระดับครอบครัว พัฒนาระบบการให้ความรู้เรื่องอนามัยการเจริญพันธุ์ในสถานศึกษาอย่างครอบคลุมและมีแผนงานด้านการเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัวที่ต่อเนื่อง

 

References

เอกสารอ้างอิง   

  1. World Health Organization(WHO). Adolescent pregnancy fact sheet 2023. [Cites 2026 Jan 30], Available from: WHO website: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy.
  2. United Nations Population Fund. Adolescent pregnancy global report 2023. [Cites 2026 Jan 30], Available from: https://www.unfpa.org/.
  3. Centers for disease control and prevention. Teen pregnancy 2023. [Cites 2026 Jan 30], Available
    from: https://www.cdc.gov/teenpregnancy/.
  4. Bureau of Reproductive Health, Ministry of Public Health. Report on adolescent brith rates in Thailand, Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2024.
  5. Malakham W. Development of measurement instruments for behavioraland science research
    (3rd). Bangkok: Chulalongkorn University Press; 2023.
  6. Katta W, Somkamlang P, Artsilpa C. Outcomes of a family - based adolescent pregnancy prevention program in Si Songkhram District, Nakhon Phanom Province. MKHJ. 2022; 19(2):154-163.
  7. Komasitsun C. Development of a model for prevention and resolution of adolescent pregnancy Problems in Suphan Buri Province. Journal of Public Health. 2018; 27(2): 253-267.
  8. Newman M. Health as expanding consciousness. 3rd Sudbury MA: Jones & Bartlett; 2019.
  9. Sunarsih T, Astuti EP, Shanti EFA, Ambarwati ER. Health promotion model for adolescent reproductive health. Electron J Gen Med. 2020: 17(3); em212.
  10. Office of Public Health, Sisaket Province. Adolescent birth situation report, Sisaket Province, 2023.Sisaket: Office of Public Health, Sisaket Province;
  11. Tambon Buay Health Promoting hospital, Sisaket Provincial Public Health Office. Annual public health performance report 2024. Sisaket:Tambon Buay Health Promoting Hospital; 2024.
  12. Department of Health, Ministry of Public Health. Operational plan under the national strategy for enhancing quality adolescent briths, Phase 2 (2017-2026): toward the promotion of intended and quality births. Nonthaburi: Bureau of Reproductive Health, Department of Health; 2017.
  13. Putri YHS, Maryati I, Solehati T. Intervention to improve sexual and reproductive health related knowledge and attitude among the adolescents: scoping review. Risk Manag Healthc Policy. 2025: 18; 105-16.
  14. Eniola K. Improving access to adolescent primary health care services. SMJ. 2022: 115(11); 831-2.